จากสมพร ถึงสมใจ สืบสานปรัชญาคนฝึกลิง
จากสมพร ถึงสมใจ สืบสานปรัชญาคนฝึกลิง

จากสมพร ถึงสมใจ สืบสานปรัชญาคนฝึกลิง

สิบกว่าปีก่อน “วิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตร” ที่มี ลุงสมพร แซ่โค้ว ชาวสุราษฎร์ธานี เป็นทั้งครูและผู้อำนวยการ และมี ไข่นุ้ย เป็นบัณฑิตรุ่นแรก ทำให้วงการศึกษาไทยตื่นตะลึง กับภูมิปัญญาขั้นสูงของชาวสวนจบป.4 ในการฝึกลิงป่ามาช่วยงานเก็บมะพร้าว จนนักการศึกษาระดับชาติอย่าง ดร.รุ่ง แก้วแดง ยกย่องให้ครูสมพรเป็น “ปราชญ์ชาวบ้าน 

คุณนุ้ยหล่อ นักเรียนลิงของครูสมใจ กำลังถูกครูดุเพราะเอาขนมมากินในห้องเรียน

 

เพราะแรงบันดาลใจในการตั้งวิทยาลัยฝึกลิง เกิดจากการที่ลุงสมพรเห็นลิ​งกังถูกจับมาฝึกงานเก็บลูกมะพร้าว ด้วยการใช้วิธีทรมาน ข่มเหงจิตใจ ลุงจึงตั้งโรงเรียนที่ให้คว​ามรัก ก่อนให้ความรู้ โดยเมื่อจะสอนให้ทำอะไรครูจะทำให้ดูก่อน แล้วรอจนศิษย์ลิงสนใจอยากเข้ามาทำตาม ถ้าลิงไม่พร้อมที่จะเรียน ครูก็จะอดทนและตั้งใจสอนไปจนกว่าลิงยินดีที่จะเรียนด้วย การสอนจะเป็นการฝึกให้ผู้เรียนปฏิบัติเอง โดยการทำซ้ำๆ จนเกิดความรู้ความชำนาญ และสอนจากง่ายไปหายาก

ภาพความผูกพันระหว่างลุงสมพร แซ่โค้ว กับศิษย์โปรด เจ้าไข่นุ้ย บัณฑิตรุ่นแรก

การฝึกผู้ไม่รู้ให้รู้ ไม่จำเป็นต้องลงโทษ เฆี่ยนตี  แต่ต้องสอนแบบไม่บังคับ ไม่เฆี่ยนตี เพราะการเฆี่ยนตีคือโทสะ เหมือนการทำให้น้ำขุ่นจะไม่เห็นตัวปลา จิตไม่สงบก็ไม่เกิดปัญญา การเรียนการสอนเราต้องการปัญญา  ลุงสมพรอธิบายปรัชญาการเรียนการสอน ซึ่งส่วนหนึ่ง ท่านได้เรียนรู้จากอริยะสงฆ์ที่ท่านเคารพนับถือ คือท่านพุทธทาสภิกขุ ซึ่งลุงสมพรเคยพา “ไข่นุ้ย” ไปกราบท่านที่สวนโมกขพลารามมาแล้ว

สมใจ แซ่โค้ว สืบทอดและต่อยอดภารกิจวิทยาลัยฝึกลิงของคุณพ่อ ได้หมดจดงดงาม

หัวใจการเรียนการสอนลิงเก็บมะพร้าว ลุงสมพรบอกว่า มันก็เหมือนกับสอนเด็ก คือเรียนจากง่ายไปหายาก โดยจัดหลักสูตรไว้คร่าวๆ ดังนี้ เดือนที่  1 ใช้มือ เดือนที่ 2 ใช้เท้า เดือนที่ 3 ท่ายืน ท่ากระโดด เดือนที่ 4 ไต่ราว เดือนที่ 5 ขึ้นต้น เดือนที่ 6 ฝึกงาน ฯลฯ ที่สำคัญคือจะไม่สอนพร้อมกันทุกตัว แต่จะสอนแบบตัวต่อตัว ให้ตาประสานตา ใจประสานใจกัน และถึงแม้จะต้องใช้เชือกคอยบังคับบัญชา แต่ครูสมพรเรียกเชือกนี้ว่า สายสติเพื่อให้มีสติกันทั้งครูและนักเรียน

 

ตาประสานตา ใจประสานใจ โดย “สายสติ” เชื่อมใจครูกับนักเรียน

แต่ในขณะที่ลิงปีนขึ้นไปเก็บมะพร้าวที่สูงมาก ๆ “สายสติ” ก็อาจกลายเป็นเพชฌฆาตคร่าชีวิตลิงได้ ในกรณีที่สายเชือกไปพันกิ่งมะพร้าว วิชาฝึกแก้เชือก และแก้สถานการณ์ฉุกเฉิน จึงเป็นวิชาสำคัญที่นักเรียนลิงต้องเรียนและฝึกปฏิบัติอย่างเคร่งครัด เพื่อชีวิตของเขาเอง

อย่างไรก็ตาม หลังการจากไปอย่างกะทันหันของลุงสมพร แซ่โค้ว ในปี 2545 ก่อนที่เจ้าไข่นุ้ยจะตามคุณลุงไปในอีก 4 ปีให้หลัง ข่าวคราวจาก “วิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตร” ก็เงียบหายไป จนเป็นที่เข้าใจไปโดยปริยายว่า โรงเรียนสอนลิงแห่งแรกของโลกนี้ คงปิดไปแล้ว

เมื่อมีชาวต่างชาติมาชมการฝึกลิง คุณสมใจจะบรรยายเป็นภาษาอังกฤษที่เข้าใจง่าย (ภาพ โดย คุณดำรงค์เดช เมืองรมย์)

จนเมื่อปลายเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ผมสัญจรสู่ เมืองคนดีอีกครั้ง ได้ไปพบเห็นสิ่งดี ๆ ที่เกาะพะงัน ที่อุทยานแห่งชาติเขาสก และอีกหลายที่ แต่หนึ่งในความปีติยินดีเป็นที่สุด คือได้ไปเห็นด้วยตา รับรู้ด้วยใจ ว่า มรดกทางภูมิปัญญาล้ำเลอค่าของลุงสมพร ยังได้รับการสืบทอดอย่างหมดจดงดงาม ในนามของบุตรสาว สมใจ แซ่โค้ว

แม้อาจจะไม่คึกคักเท่าสมัยคุณพ่อ แต่ครูสมใจก็มีลูกศิษย์เกือบสิบตัว และแม้จะไม่ได้ตั้งชื่อให้ทุกตัว แต่เธอจำนักเรียนได้หมด และยังรู้อุปนิสัยของลิงทุกตัวด้วย ทว่า กว่าจะถึงวันนี้ บางทีก็ถึงกับน้ำตาร่วง

ฝึกซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ เวลาเจ้านายพาไปทำงาน

“…มีลิงตัวหนึ่ง เจ้าของส่งมาเข้าโรงเรียน แต่เราพบว่า เชือกผูกคอลิงแน่นไปจนเป็นแผล เราต้องรักษาแผลให้หายก่อน ไม่งั้นก็สอนเขาไม่ได้ แต่พอเราขยับเชือก เชือกก็ไปถูกแผลเขา เขาเจ็บจึงกัดเราเข้าที่นิ้วโป้ง กัดแน่นจนเล็บแทบหลุด พอสะบัดหลุดแล้ว ฉันรีบวิ่งขึ้นไปบนบ้านด้วยความเจ็บปวด เจ็บมาก ๆ แต่พอทำแผลแล้ว ใจเย็นแล้ว ฉันกลับคิดว่า แทนที่เราจะไปโกรธเขา เราควรจะต้องขอโทษเขามากกว่า เพราะเขาเป็นลิงอยู่ในป่า แล้วคนไปจับเขามาใช้งาน แต่เมื่อมีความจำเป็น และเราเป็นคนที่จะต้องสอนเขา เราก็ต้องมีเมตตากับเขาให้มากที่สุด อย่างที่พ่อสอนฉันมา”

ปัจจุบัน ยังมีชาวสวนมะพร้าวส่งลิงมาเรียนกับครูสมใจ แซ่โค้ว ที่ วิทยาลัยฝึกลิงเพื่อการเกษตร อำเภอกาญจนดิษฐ์ สุราษฎร์ธานี และยังมีผู้สนใจเข้าชมการฝึกลิงเป็นระยะๆ เพียงแต่ไม่ได้ทำเป็นธุรกิจแบบ “โชว์เป็นรอบๆ”

ผู้สนใจจึงต้องโทรไปนัดหมายล่วงหน้าที่ คุณสมใจ แซ่โค้ว ที่ 084-745-5662 หรือ (077) 227-351 หรือคลิก www.firstmonkeyschool.com ซึ่งที่นี่ มีโฮมสเตย์กลางสวนมะพร้าวให้พักด้วย

กิจกรรมยามว่างหลังเลิกเรียน

 

คอลัมน์…ในอ้อมกอดตาปี / ฉ.12 สิงหาคม 54

(My Beloved Tapee)

เรื่องและภาพ…ธีรภาพ โลหิตกุล

Be Sociable, Share!
error: Content is protected !!